محلولپاشی پاییزه درختان میوه؛ روی، بور و اوره پیش از خزان
پاسخ کوتاه: محلولپاشی پاییزه‌ی درختان میوه بعد از برداشت و پیش از خزان انجام میشود؛ وقتی برگها هنوز سبز و فعالاند و عناصر جذب‌شده را به جوانه‌ها، سرشاخه‌ها و ریشه می‌فرستند. روی، بور و اوره‌ی کم‌بیوره مهم‌ترین عناصر این نوبت‌اند. این نوبت، اولین مرحله‌ی پک تغذیه باغ است.
بسیاری از باغداران محلولپاشی را کاری بهاره و تابستانه می‌دانند؛ برای گل، برای میوه، برای درشتی. اما یکی از پربازده‌ترین محلول‌پاشی‌های سال، درست وقتی است که میوه چیده شده و باغ ظاهراً تعطیل است. برگ‌های پاییزی هنوز چند هفته زنده و فعالاند و هر عنصری را که جذب کنند، پیش از ریزش به جوانه‌ها، سرشاخه‌ها و ریشه منتقل می‌کنند. محلول پاشی درختان در پاییز یعنی پر کردن انبار ریزمغذی درخت برای اولین روزهای بهار، وقتی ریشه هنوز در خاک سرد کار نمی‌کند.
در این راهنما می‌گوییم چرا این محلولپاشی روی گل‌دهی و تشکیل میوه‌ی سال بعد اثر دارد، زمان دقیقش کی است، روی، بور و اوره هرکدام چه نقشی دارند، چه غلظتی امن است و چه اشتباهاتی رایج است. این مرحله، اولین مرحله‌ی برنامهی سالانه‌ی پک تغذیه باغ است که با کود کامل ریزمغذی انجام میشود.
خلاصه‌ی سریع: بعد از برداشت، وقتی حدود ۲۰ درصد برگها زرد شدهاند، با کود کامل ریزمغذی محلولپاشی کنید: هر ۱ لیتر برای ۱۰۰ درخت یا ۳۰۰ درختچه، نسبت ۱ به ۲۰۰. روی و بور مهم‌ترین عناصر این مرحله‌اند. صبح زود یا عصر، دمای بالای حدود ۵ درجه، بدون باد و بدون باران تا چند ساعت بعد. کود ازتهی زیاد نه؛ اوره‌ی کم‌غلظت فقط با نظر کارشناس و بعد از توقف رشد.
فهرست مطالب
- چرا محلولپاشی پاییزه این‌قدر اثر دارد؟
- زمان دقیق محلولپاشی پاییزه
- هر عنصر در محلولپاشی پاییزه چه می‌کند؟
- غلظت و مقدار مصرف
- نکات اجرای محلولپاشی پاییزه
- نکته‌های ویژه‌ی چند درخت
- اشتباهات رایج
- پرسش‌های متداول
چرا محلولپاشی پاییزه این‌قدر اثر دارد؟
در پاییز، درخت میوه در حال جمع کردن ذخیره است. بخشی از عناصر برگها، پیش از ریزش، به شاخه و جوانه و ریشه برمی‌گردد. اگر در همین زمان، ریزمغذی‌هایی مثل روی و بور روی برگ پاشیده شوند، همراه این جریان به جوانه‌ها منتقل و ذخیره می‌شوند.
اهمیت این ذخیره در بهار مشخص میشود: درختان میوه، به‌خصوص بادام، زردآلو، گیلاس، سیب و گلابی، پیش از آن‌که ریشه در خاک سرد فعال شود و حتی پیش از باز شدن کامل برگها، گل می‌دهند. گل‌دهی، جوانه‌زنی دانه‌ی گرده، لقاح و تشکیل میوه به روی و بوری نیاز دارد که درخت باید از قبل ذخیره کرده باشد. برای همین، محلولپاشی پاییزه گاهی اثر بیشتری روی تشکیل میوه دارد تا کوددهی خاکی بهاره.
در خاک‌های آهکی ایران، روی و بور و آهن خاک اغلب به شکلی است که ریشه به‌سختی جذبش می‌کند. محلولپاشی، این مانع خاک را دور می‌زند.
زمان دقیق محلولپاشی پاییزه
- بعد از برداشت میوه: محلولپاشی پیش از برداشت، مخصوصاً در میوه‌هایی که نزدیک برداشت‌اند، ممکن است روی پوست میوه لکه بیندازد.
- وقتی حدود ۲۰ درصد برگها زرد شدهاند: برگها هنوز فعالاند و جریان انتقال به جوانه شروع شده است.
- پیش از ریزش بیش از نیمی از برگها: وقتی برگها ریخته‌اند، سطحی برای جذب نمانده است.
در بیشتر باغهای کردستان، کرمانشاه، همدان و آذربایجان، این زمان معمولاً اواخر مهر تا آبان است؛ در گردو و هسته‌دارهای زودبرداشت زودتر و در سیب‌های دیررس دیرتر. ملاک، وضعیت برگ درخت خودتان است، نه تاریخ تقویم. یک سرمای زودرس پاییزه ممکن است ریزش برگ را ناگهانی کند؛ پس اگر پیشبینی سرما دارید، محلولپاشی را عقب نیندازید.
هر عنصر در محلولپاشی پاییزه چه می‌کند؟
روی
روی برای رشد جوانه‌ها و برگ‌های بهاره و ساخت هورمون رشد لازم است. کمبودش در بهار به شکل برگ‌های ریز، باریک و جمع‌شده در انتهای شاخه (حالت گل‌سرخی) دیده میشود؛ به‌خصوص در سیب، بادام، هلو، گردو و انگور در خاک‌های آهکی. محلولپاشی روی در پاییز، از مؤثرترین راه‌های پیشگیری از این مشکل است.
بور
بور برای جوانه‌زنی دانه‌ی گرده و رشد لوله‌ی گرده ضروری است؛ یعنی مستقیماً روی تشکیل میوه اثر دارد. پژوهش‌ها در بادام، گلابی، گیلاس و سیب نشان داده‌اند که بور پاییزه، تشکیل میوه‌ی بهار را بهتر می‌کند. نکته‌ی مهم: فاصله‌ی کمبود تا مسمومیت بور کم است؛ هرگز بیشتر از دوز توصیه‌شده مصرف نکنید و در باغ‌هایی که آب آبیاری بور زیادی دارد، با آزمون خاک یا برگ تصمیم بگیرید.
منگنز، آهن و مس
منگنز و آهن در فتوسنتز و سبزی برگ نقش دارند و کمبودشان در خاک‌های آهکی رایج است. مس هم در چوبی شدن سرشاخه‌ها و مقاومت بافت‌ها نقش دارد. کود کامل ریزمغذی، این عناصر را همراه روی و بور، به نسبت متعادل در یک محلول دارد و نیاز به خرید و اختلاط چند کود جداگانه را برطرف می‌کند.
اوره و نیتروژن
کود ازتهی خاکی زیاد در پاییز رشد تازه‌ی نارس ایجاد می‌کند که در زمستان سرمازده میشود؛ این را در کوددهی درختان میوه در پاییز هم گفته‌ایم. محلولپاشی اوره‌ی کم‌غلظت بعد از برداشت، داستان دیگری است: وقتی رشد شاخه‌ها کاملاً متوقف شده و جوانهی انتهایی بسته شده، نیتروژن جذب‌شده از برگ به رشد تازه نمی‌رود و برای بهار ذخیره میشود. این روش در باغهای ضعیف سیب و گلابی که سال پرباری داشته‌اند به کار می‌رود، اما تخصصی است: فقط با اوره‌ی کم‌بیوره، با غلظت کم، روی درختی که رشدش کامل متوقف شده و با نظر کارشناس. در باغهای پررشد و درختان جوان لازم نیست.
غلظت و مقدار مصرف
با کود کامل ریزمغذی
در پک تغذیه باغ: هر ۱ لیتر کود برای ۱۰۰ درخت یا ۳۰۰ درختچه (انگور، انار، انجیر، تمشک و سماق)، با نسبت یک به دویست؛ یعنی هر ۱ لیتر کود در ۲۰۰ لیتر آب. به‌طور میانگین، حدود ۲ لیتر محلول برای هر درخت بالغ، تا وقتی برگها خیس شوند اما محلول از آن‌ها چکه نکند.
| تعداد درخت | کود لازم | آب لازم (نسبت ۱ به ۲۰۰) |
|---|---|---|
| ۲۵ درخت | ربع لیتر (۲۵۰ سی‌سی) | ۵۰ لیتر |
| ۵۰ درخت | نیم لیتر | ۱۰۰ لیتر |
| ۱۰۰ درخت | ۱ لیتر | ۲۰۰ لیتر |
| ۳۰۰ درخت | ۳ لیتر | ۶۰۰ لیتر |
اگر کودهای تک‌عنصری مصرف می‌کنید
اگر به‌جای کود کامل، کودهای جداگانه‌ی روی یا بور دارید، دوز را دقیقاً از برچسب بگیرید و برای اولین بار، محلول را روی چند درخت امتحان کنید و دو سه روز بعد برگها را از نظر سوختگی بررسی کنید. هسته‌دارها، به‌خصوص هلو و زردآلو، به سوختگی برگ حساس‌ترند. هرگز چند کود و سم را بدون آزمایش سازگاری در یک مخزن مخلوط نکنید.
اولین قدم برنامهی سال بعد باغ
محلولپاشی پاییزه با کود کامل ریزمغذی، در پک تغذیه باغ اوایل بهار هنگام تورم جوانه هم تکرار میشود و بعد، ریزمغذی + آمینواسید بعد از تشکیل میوه و محرک رشد و افزایش سایز هنگام رشد میوه می‌آید. نوع، سن و تعداد درختان را وارد کنید تا مقدار و هزینه را ببینید.
نکات اجرای محلولپاشی پاییزه
- ساعت: صبح زود تا حدود ساعت ۱۰ یا عصر بعد از حدود ساعت ۱۶؛ وقتی هوا خنک و رطوبت بیشتر است و محلول دیرتر خشک میشود.
- دما: بالای حدود ۵ درجه. در روزهای خیلی سرد جذب بسیار کم است و اگر شب یخبندان باشد، محلول روی برگ ممکن است آسیب بزند.
- باد: در باد شدید محلول هدر می‌رود و یکنواخت نمی‌نشیند.
- باران: تا حدود ۶ ساعت بعد بارانی پیشبینی نشده باشد.
- پوشش: هر دو سطح برگ، به‌خصوص زیر برگ که جذب بیشتری دارد، خیس شود.
- آب: آب تمیز و ترجیحاً غیرشور. آب خیلی سخت و قلیایی، اثر محلول را کم می‌کند.
ساعت‌ها، دما، ترتیب ریختن مواد در مخزن و جدول سازگاری را مفصل در بهترین زمان محلولپاشی درختان و جدول اختلاط آورده‌ایم.
نکته‌های ویژه‌ی چند درخت
- گردو: نیاز به روی و بور بالاست و کمبودشان به پوکی و ریزش گردوهای جوان ربط دارد. گردو زودتر از بسیاری درختان برگ می‌ریزد؛ محلولپاشی را عقب نیندازید. جزئیاتش در پوکی گردو و چالکود و کوددهی پاییزه درخت گردو آمده است.
- سیب: روی برای جلوگیری از برگ‌ریزی و گل‌آذین ضعیف و بور برای تشکیل میوه؛ نکته‌های کامل در کود پاییزه درخت سیب.
- بادام و هسته‌دارها: بور و روی پاییزه برای تشکیل میوه‌ی زودهنگام حیاتی است؛ غلظت را دقیق رعایت کنید. چالکود این درختان را هم زودتر انجام دهید؛ چالکود درخت بادام و هسته‌دارها را ببینید.
- انگور: بعد از برداشت، ریزمغذی و پتاسیم به چوبی شدن سرشاخه‌ها کمک می‌کند؛ کود دهی انگور در پاییز و زمستان را بخوانید.
اشتباهات رایج
- صبر کردن تا ریزش برگها: محلولپاشی روی شاخه‌ی لخت اثری ندارد.
- غلظت بیشتر از توصیه: سوختگی برگ و ریزش زودهنگام، که خودش انتقال ذخیره را قطع می‌کند. در بور، خطر مسمومیت هم دارد.
- محلولپاشی در ظهر آفتابی یا پیش از باران.
- مخلوط کردن کود با سم یا کود دیگر بدون آزمایش سازگاری.
- کود ازتهی خاکی زیاد به‌جای ریزمغذی‌ها.
- یکسان دیدن درخت و درختچه: درختچه‌ها با همان ۱ لیتر، سه برابر تعداد پوشش داده می‌شوند.
امسال گل‌دهی سال بعد را بیمه کنید
محلولپاشی پاییزه، چالکود زمستانه و سه مرحله‌ی بهار و تابستان؛ برنامهی کامل سالانه برای درختان و درختچه‌های میوه. نوع، سن و تعداد را وارد کنید تا مقدار و هزینه را ببینید. مشاوره‌ی آنلاین: گیاه پزشک هوشمند یا پیام واتساپ به ۰۹۹۰۲۲۵۳۶۷۷
تجربه‌ی یکی از باغداران انگور را هم در ویدئوی باغ انگورم خیلی سریع جان گرفت ببینید.
پرسش‌های متداول
بهترین زمان محلول پاشی درختان در پاییز کی است؟
بعد از برداشت میوه و پیش از ریزش برگها؛ وقتی حدود ۲۰ درصد برگها زرد شدهاند و بیشتر برگها هنوز سبز و فعالاند. در غرب کشور معمولاً اواخر مهر تا آبان.
در محلول پاشی پاییزه از چه کودی استفاده کنیم؟
یک کود کامل ریزمغذی که روی، بور، منگنز، آهن و مس را با هم دارد. روی و بور مهم‌ترین عناصر این مرحله‌اند، چون مستقیماً روی جوانهی گل و تشکیل میوه‌ی بهار اثر دارند.
آیا محلول پاشی اوره در پاییز درست است؟
کود ازتهی خاکی زیاد در پاییز توصیه نمیشود. محلولپاشی اوره با غلظت کم، فقط بعد از توقف کامل رشد و تشکیل جوانهی انتهایی و بیشتر در باغهای ضعیف سیب و گلابی، یک روش تخصصی است که با نظر کارشناس انجام شود.
مقدار کود محلول پاشی پاییزه برای هر درخت چقدر است؟
در برنامهی پک باغ، هر ۱ لیتر کود کامل ریزمغذی برای ۱۰۰ درخت یا ۳۰۰ درختچه، با نسبت یک به دویست؛ یعنی حدود ۲ لیتر محلول برای هر درخت.
اگر برگها ریخته باشند محلول پاشی فایده دارد؟
خیر، یا بسیار کم. جذب از راه برگ انجام میشود. اگر این مرحله از دست رفت، محلولپاشی هنگام تورم جوانه در اوایل بهار را حتماً انجام دهید.
اگر بعد از محلول پاشی باران ببارد چه کنیم؟
اگر باران در چند ساعت اول بعد از محلولپاشی ببارد، بخش زیادی از کود شسته میشود و بهتر است بعد از خشک شدن برگها تکرار شود. محلولپاشی را وقتی انجام دهید که تا حدود ۶ ساعت بعد بارانی پیشبینی نشده باشد.
جمع‌بندی
محلول پاشی درختان در پاییز، بعد از برداشت و وقتی حدود ۲۰ درصد برگها زرد شدهاند، ریزمغذی‌هایی مثل روی و بور را به جوانه‌ها و شاخه‌ها می‌رساند تا گل‌دهی و تشکیل میوه‌ی بهار قوی‌تر باشد. کود کامل ریزمغذی را با نسبت یک به دویست، هر ۱ لیتر برای ۱۰۰ درخت یا ۳۰۰ درختچه، در ساعت‌های خنک و بدون باد و باران مصرف کنید و از نیتروژن زیاد پرهیز کنید. این اولین مرحله‌ی برنامهی سالانه‌ی پک تغذیه باغ است.
بیشتر بخوانید: راهنمای جامع کود باغ | محاسبه‌ی مقدار و هزینه در پک کود باغ
