زمان کاشت یونجه؛ پاییزه بهتر است یا بهاره؟
یکی از تصمیم‌های مهم یونجه‌کار، زمان کاشت یونجه است: پاییز یا بهار؟ هر دو روش رایج‌اند و هر کدام مزیت و ریسک خودش را دارد. انتخاب درست به اقلیم، آب در دسترس و فشار علف هرز زمین شما بستگی دارد.
کشت پاییزهی یونجه
زمان: در مناطق معتدل از اواخر شهریور تا نیمهی مهر. در مناطق گرمسیری بعد از شکستن گرمای تابستان، معمولاً مهر تا آبان.
مزیت‌ها:
- دمای ملایم پاییز برای جوانه‌زنی ایدئال است.
- فشار علف هرز پاییزه معمولاً کمتر از بهار است.
- بوته‌ی مستقرشده در بهار سال بعد زود شروع میکند و از همان سال اول چند چین کامل می‌دهد.
- بارندگی پاییز و زمستان به آبیاری کمک میکند.
ریسک: اگر دیر بکارید، گیاهچه قبل از یخبندان به اندازه‌ی کافی (۳ تا ۴ برگ سه‌برگچه‌ای و طوقه‌ی تشکیل‌شده) نمی‌رسد و سرما می‌زند. قاعده: دست‌کم ۶ تا ۸ هفته بین کاشت و اولین یخبندان جدی فاصله باشد.
کشت بهاره‌ی یونجه
زمان: بعد از رفع خطر یخبندان بهاره. در بیشتر مناطق سرد فروردین تا اوایل اردیبهشت.
مزیت‌ها: ریسک سرمازدگی گیاهچه تقریباً صفر است. برای مناطق خیلی سرد که پاییزشان کوتاه است، انتخاب مطمئن‌تری است.
ریسک‌ها: علف هرز بهاره خیلی فعال است و با گیاهچه رقابت میکند. گرمای زودرس اواخر بهار هم گیاهچه را تحت فشار می‌گذارد. عملکرد سال اول کمتر از کشت پاییزه است.
جدول تصمیم
| منطقه | بهترین زمان | رقم |
|---|---|---|
| سردسیر سخت (اردبیل، ارتفاعات کردستان) | بهاره، یا پاییزهی زود (اواخر شهریور) | رنجر، همدانی |
| معتدل (اصفهان، قزوین، مشهد) | پاییزه: اواخر شهریور تا نیمهی مهر | رنجر |
| نیمه‌گرمسیر (شیراز، یزد) | پاییزه: مهر | رنجر |
| گرمسیر (خوزستان، جنوب) | پاییزه: مهر تا آبان | بغدادی، نیکشهری |
کاشت یونجه در تابستان و زمستان
کاشت در اوج گرمای تابستان توصیه نمی‌شود. خاک داغ، تبخیر بالا و سله بستن سبز شدن را ناقص میکند. کاشت زمستانه در مناطق سرد هم ممکن نیست. فقط در مناطق خیلی گرم جنوب، کاشت اوایل زمستان گاهی انجام می‌شود.
پاییزه یا بهاره؛ مقایسه‌ی سریع
| کاشت پاییزه | کاشت بهاره | |
|---|---|---|
| علف هرز | معمولاً کمتر، چون علف‌های بهاره هنوز سبز نشده‌اند | بیشتر؛ نیاز به کنترل علف هرز در ماه اول |
| محصول سال اول | بیشتر، چون بوته از اول بهار مستقر است | کمتر؛ چین اول دیرتر |
| ریسک اصلی | سرمازدگی اگر کاشت دیر شود | گرما و خشکی اوایل تابستان روی گیاهچه |
| مناسب برای | مناطق معتدل، نیمه‌گرمسیر و گرمسیر | مناطق خیلی سرد با زمستان سخت |
قانون ۶ هفته در کاشت پاییزه
یونجه‌ی پاییزه‌کاشت باید پیش از اولین سرمای سخت حدود ۶ هفته فرصت رشد داشته باشد تا طوقه و ریشه‌ی کافی برای گذر از زمستان بسازد. اگر زمان کاشت از این حد گذشته، بهتر است کاشت را به بهار بعد موکول کنید. معمولاً گیاهچه‌ای که قبل از سرما به چند برگ سه‌تایی رسیده، زمستان را راحت‌تر تحمل میکند.
عمق کاشت و مقدار بذر
بذر یونجه ریز است و اگر عمیق کاشته شود سبز نمی‌شود. عمق حدود ۱ تا ۱٫۵ سانتیمتر مناسب است و در خاک سبک کمی عمیقتر. بستر بذر باید نرم، صاف و کمی فشرده باشد تا بذر با خاک مرطوب تماس داشته باشد. مقدار توصیهی ما ۱۰۰ کیلو بذر در هکتار (۴ کیسهی ۲۵ کیلویی) است؛ جزئیات و دلیلش در میزان بذر یونجه در هکتار.
بعد از کاشت؛ آبیاری و اولین تغذیه
تا سبز شدن کامل، سطح خاک نباید سله ببندد یا کاملاً خشک شود؛ آبیاری سبک و منظم بهترین نتیجه را می‌دهد (آبیاری یونجه‌ی تازه کاشته شده). محلول‌پاشی‌ها از بعد از اولین چین شروع می‌شوند؛ برنامه‌ی سال اول را در کود یونجه تازه کاشته شده ببینید.
آماده باشید
بذر را دست‌کم دو هفته قبل از زمان کاشت تهیه کنید تا فرصت آزمایش جوانه‌زنی و آماده‌سازی زمین داشته باشید (آماده‌سازی زمین برای کشت یونجه). مقدار بذر ۱۰۰ کیلو در هکتار است. ارقام را در انواع بذر یونجه ببینید. برای مناطق معتدل، بذر یونجه رنجر آمریکایی را پیشنهاد می‌کنیم. کود پایه را هم با پک تغذیه‌ی یونجه آماده کنید.
مطالب مرتبط: کود یونجه
پرسش‌های متداول
بهترین زمان کاشت یونجه پاییزه کی است؟
در مناطق معتدل اواخر شهریور تا نیمهی مهر.
در مناطق خیلی سرد کی بکاریم؟
کشت بهاره، فروردین تا اوایل اردیبهشت، یا پاییزهی زود.
کاشت یونجه در تابستان خوب است؟
نه. گرما و سله سبز شدن را ناقص میکند.
یونجه پاییزه را تا کی می‌شود کاشت؟
تا جایی که گیاه قبل از اولین سرمای سخت حدود ۶ هفته فرصت رشد داشته باشد. بعد از آن، کاشت بهاره مطمئن‌تر است.
عمق کاشت بذر یونجه چقدر است؟
حدود ۱ تا ۱٫۵ سانتیمتر؛ در خاک سبک کمی عمیقتر. کاشت عمیق سبز شدن را ناقص میکند.
یک هکتار یونجه چقدر بذر میخواهد؟
توصیهی ما ۱۰۰ کیلو در هکتار، یعنی ۴ کیسهی ۲۵ کیلویی.
