اوره برای یونجه؛ لازم است یا ضرر دارد؟

یکی از رایج‌ترین سؤال‌های یونجه‌کاران این است: «یونجه‌ام زرد است، اوره بدهم؟» پاسخ کوتاه: در بیشتر موارد نه. اوره برای یونجه معمولاً بیشتر از آنکه کمک کند، ضرر دارد. در این مقاله توضیح می‌دهیم چرا، و چه وقت استثنا وجود دارد.

یونجه نیتروژنش را خودش می‌سازد

روی ریشه‌ی یونجه غده‌های کوچکی هست که باکتری‌های ریزوبیوم در آن زندگی می‌کنند. این باکتری‌ها نیتروژن هوا را به شکلی تبدیل می‌کنند که گیاه می‌تواند جذب کند. یک مزرعه‌ی یونجه‌ی سالم سالانه مقدار زیادی نیتروژن تثبیت می‌کند؛ به همین دلیل یونجه را در تناوب، «کود سبز» برای محصول بعدی می‌دانند.

اوره‌ی زیاد چه می‌کند؟

• تنبل کردن باکتری‌ها: وقتی نیتروژن آماده در خاک باشد، تثبیت کم می‌شود.
• تقویت علف هرز: علف‌های هرز گندمی و پهن‌برگ از اوره بیشتر از یونجه سود می‌برند.
• هزینه‌ی بی‌فایده: بخش زیادی از اوره شسته یا تبخیر می‌شود.
• کیفیت علوفه: افزایش سهم علف هرز، کیفیت و قیمت علوفه را کم می‌کند.

پس چرا یونجه زرد می‌شود؟

زردی یونجه چند علت رایج دارد: غده‌ی ریشه‌ی غیرفعال (بذر تلقیح‌نشده یا خاک اسیدی)، ماندابی و کمبود اکسیژن ریشه، کمبود گوگرد، بور یا مولیبدن، و آفاتی مثل زنجرک. قبل از هر کودی ریشه را از خاک بیرون بیاورید: غده‌ی صورتی یعنی تثبیت فعال است؛ غده‌ی سفید یا بدون غده یعنی مشکل از تثبیت است. توضیح کامل در زردی یونجه.

چه وقت کمی نیتروژن مفید است؟

غده‌ی ریشه را در ۵ دقیقه بررسی کنید

1. چند بوته از نقاط زرد و چند بوته از نقاط سالم انتخاب کنید.
2. بوته را با بیل و با خاک اطرافش بیرون بیاورید؛ نکشید، چون غده‌ها کنده می‌شوند.
3. خاک را آرام در سطل آب بشویید.
4. چند غده را با ناخن باز کنید: داخل صورتی یا قرمز یعنی تثبیت فعال؛ سفید، سبز یا قهوه‌ای یعنی غیرفعال.

اگر غده‌ها سالم و صورتی‌اند ولی بوته زرد است، مشکل از نیتروژن نیست و باید سراغ آب، گوگرد، بور و ریزمغذی‌ها یا آفت رفت. در این حالت اوره هیچ کمکی نمی‌کند.

اوره یا محلول‌پاشی متعادل؛ مقایسه

یونجه در خاک قلیایی و آهکی

در بیشتر خاک‌های ایران که قلیایی و آهکی‌اند، زردی یونجه بیشتر از کمبود گوگرد، آهن و بور است تا نیتروژن. نشانه‌ی کمبود گوگرد زردی یکنواخت برگ‌های جوان بالای بوته است، در حالی که کمبود نیتروژن معمولاً از برگ‌های پایینی شروع می‌شود. علائم پتاسیم و بور را در کمبود پتاسیم و بور در یونجه مفصل آورده‌ایم.

اشتباهات رایج

• دادن اوره بعد از هر چین به‌عنوان عادت.
• اوره دادن به یونجه‌ی زرد بدون بیرون آوردن و دیدن ریشه.
• پاشیدن اوره روی خاک خشک در گرما که بخش زیادی از آن هدر می‌رود.
• نادیده گرفتن فسفر و پتاسیم که ماندگاری و تناژ مزرعه به آن‌ها بستگی دارد.

جایگزین اوره بعد از چین

بعد از هر برداشت، گیاه به ترکیب متعادلی از نیتروژن کم، فسفر، پتاسیم و ریزمغذی‌ها نیاز دارد تا رشد دوباره را شروع کند. پک کود یونجه رشد کود دقیقاً همین را با دو محلول‌پاشی در هر چین می‌دهد: کود مایع رشد سریع وقتی گیاه ۶ تا ۷ سانتی‌متر شد و کود مایع افزایش تناژ یک هفته بعد، هر کدام ۲ لیتر در هکتار.

پرسش‌های متداول

اوره برای یونجه‌ی زرد خوب است؟

معمولاً نه؛ علت زردی را پیدا کنید. اوره ممکن است چند روز رنگ را بهتر کند ولی مشکل را حل نمی‌کند.

اوره را با آب آبیاری بدهم؟

در یونجه‌ی مستقر توصیه نمی‌شود.

کمبود نیتروژن یونجه را چطور تشخیص دهیم؟

زردی از برگ‌های پایینی شروع می‌شود و غده‌های ریشه سفید یا کم‌اند. اگر غده‌ها صورتی‌اند، مشکل معمولاً نیتروژن نیست.

یونجه‌ی تازه‌کاشت اوره می‌خواهد؟

فقط مقدار کم آغازگر قبل از کاشت در خاک خیلی فقیر، طبق آزمایش خاک. بعد از استقرار غده‌ها، اوره لازم نیست.

بعد از چین یونجه چه کودی بدهیم؟

یک محلول‌پاشی متعادل وقتی ساقه‌ها ۶ تا ۷ سانتی‌متر شدند و نوبت دوم یک هفته بعد؛ در پک تغذیه‌ی یونجه‌ی ما هر نوبت ۲ لیتر در هکتار.

برای برنامه‌ی کامل تغذیه، راهنمای جامع کود یونجه را بخوانید.