بذر یونجه گرمسیری؛ بغدادی یا نیکشهری؟ راهنمای انتخاب، کاشت و میزان بذر در مناطق گرم
در مناطق گرم جنوب ایران، یونجه می‌تواند تقریباً تمام سال علوفه بدهد، به شرط اینکه رقم درست را بکارید. ارقام سردسیری مثل رنجر و همدانی در گرمای طولانی خوزستان یا سیستان پتانسیل منطقه را هدر می‌دهند. انتخاب بذر یونجه گرمسیری درست، مهم‌ترین تصمیم کشاورز جنوبی است. در این مقاله دو رقم اصلی یونجه‌ی گرمسیری ایران، یعنی بغدادی و نیکشهری، را مقایسه می‌کنیم و می‌گوییم کدام برای کدام منطقه است، کی و چقدر بکارید و چطور مزرعه را سال‌ها پربار نگه دارید.
چرا یونجه‌ی گرمسیری متفاوت است؟
ارقام گرمسیری خواب زمستانه ندارند یا خیلی کم دارند (درمانسی ۸ تا ۹). در پاییز و زمستان ملایم جنوب هم رشد می‌کنند و چین می‌دهند. نتیجه ۸ تا ۱۵ چین در سال است، در مقابل ۴ تا ۷ چین ارقام سردسیری. ولی همین ویژگی در یخبندان بلای جان‌شان می‌شود.
بذر یونجه بغدادی
رقم بومی خوزستان (به‌ویژه بهبهان). نامش از پژوهشگری است که آن را معرفی کرد، نه از عراق. برای گرم و مرطوب ساخته شده: خوزستان، بوشهر و مناطق شرجی. ۸ تا ۱۲ چین در سال، برگ درشت و کرک‌دار، ارتفاع تا حدود ۱ متر و تحمل نسبی شوری آب. خرید بذر یونجه بغدادی.
بذر یونجه نیکشهری (ایرانشهری)
اکوتیپ بومی سیستان و بلوچستان، برای گرم و خشک: ایرانشهر، نیکشهر، سراوان، جیرفت، کهنوج و هرمزگان. بدون خواب زمستانه، ۱۲ تا ۱۵ چین در سال و نیاز آبی و غذایی خیلی بالا. خرید بذر یونجه نیکشهری.
مقایسه
| ویژگی | بغدادی | نیکشهری |
|---|---|---|
| اقلیم | گرم و مرطوب | گرم و خشک |
| چین در سال | ۸ تا ۱۲ | ۱۲ تا ۱۵ |
| تحمل یخبندان | کم | هیچ |
| تحمل شوری | نسبی | متوسط |
| نیاز آبی | بالا | خیلی بالا |
| قیمت کیسه‌ی ۲۵ کیلویی | ۳۴,۲۵۰,۰۰۰ | ۳۴,۲۵۰,۰۰۰ |
نکات کاشت در گرمسیر
- زمان: پاییز، بعد از شکستن گرما (مهر تا آبان).
- عمق: ۱ تا ۲ سانتی‌متر. بعد از کاشت خاک را مرطوب نگه دارید تا گرما گیاهچه را نسوزاند.
- مقدار بذر: ۱۰۰ کیلو در هکتار (۴ کیسه).
- آبیاری تابستان: فاصله‌ی آبیاری در اوج گرما کوتاه است (بارانی هر ۳ روز، غرقابی هر ۵ روز). کم‌آبی در گرما چین را خیلی کم می‌کند.
- تغذیه: چین زیاد یعنی برداشت زیاد عناصر از خاک. کود دامی کافی قبل از کاشت و تغذیه‌ی منظم بعد از چین‌ها ضروری است. پک تغذیه‌ی یونجه را ببینید.
رنجر در گرمسیر؟
در نیمه‌گرمسیرهایی مثل شیراز و یزد که زمستان چند شب یخبندان دارد، رنجر آمریکایی انتخاب مطمئن‌تری است. در گرمسیر واقعی بدون یخبندان، بغدادی یا نیکشهری. مقایسه‌ی همه‌ی ارقام در انواع بذر یونجه.
بذر یونجه گرمسیری برای کدام استان‌ها و شهرها؟
قاعده‌ی ساده این است: هرجا زمستان یخبندان جدی ندارد و تابستان طولانی و داغ است، رقم گرمسیری بکارید. بعد بین گرم و مرطوب (بغدادی) و گرم و خشک (نیکشهری) انتخاب کنید.
| منطقه | اقلیم غالب | رقم پیشنهادی |
|---|---|---|
| خوزستان (اهواز، دزفول، شوشتر، بهبهان) | گرم و مرطوب | بغدادی |
| بوشهر و نوار ساحلی خلیج فارس | گرم و شرجی | بغدادی |
| ایلام گرمسیری (دهلران، مهران) | گرم | بغدادی |
| جنوب فارس | گرم | بغدادی؛ در نقاط خشک‌تر نیکشهری |
| هرمزگان | شرجی در ساحل، خشک در داخل | ساحل شرجی بغدادی، نواحی خشک نیکشهری |
| سیستان و بلوچستان (ایرانشهر، نیکشهر، سراوان) | گرم و خشک | نیکشهری |
| جنوب کرمان (جیرفت، کهنوج) | گرم و خشک | نیکشهری |
| شیراز، یزد، اصفهان و مناطق دارای یخبندان زمستانه | نیمه‌گرم با یخبندان | رقم گرمسیری نه؛ رنجر یا همدانی |
اگر مطمئن نیستید منطقه‌ی شما کدام دسته است، قبل از خرید از گیاه پزشک هوشمند بپرسید یا پیام واتساپ به ٠٧٧٠٠٣٣٢١٨٦. یک اشتباه در انتخاب رقم، چند سال مزرعه را درگیر می‌کند.
میزان بذر یونجه گرمسیری در هکتار
توصیه‌ی استاندارد ما برای ارقام گرمسیری هم ۱۰۰ کیلوگرم بذر در هکتار است، یعنی ۴ کیسه‌ی ۲۵ کیلویی برای هر هکتار و یک کیسه برای هر ۲,۵۰۰ متر مربع. در گرمسیر این تراکم اهمیت بیشتری هم دارد: مزرعه سالانه چین‌های زیادی می‌دهد و هر برداشت به بوته فشار می‌آورد. تراکم به‌طور طبیعی در سال‌های چهارم و پنجم کم می‌شود و اگر از اول تنک کاشته باشید، زودتر مجبور به شخم دوباره می‌شوید. کاشت متراکم همچنین جلوی علف‌های هرز را می‌گیرد که در گرما خیلی سریع رشد می‌کنند. توضیح کامل را در مقاله‌ی میزان بذر یونجه در هکتار بخوانید.
زمان کاشت بذر یونجه گرمسیری
- بهترین زمان: پاییز، بعد از شکستن گرمای تابستان (معمولاً مهر تا آبان). گیاهچه در هوای ملایم مستقر می‌شود و تا گرمای بعدی ریشه‌ی کافی دارد.
- گزینه‌ی دوم: اواخر زمستان، به شرطی که گیاه پیش از رسیدن گرمای شدید فرصت استقرار داشته باشد.
- کاشت تابستانه نه: گرمای سطح خاک گیاهچه‌ی تازه را می‌سوزاند و سبز مزرعه ناهموار می‌شود.
مقایسه‌ی کامل کشت پاییزه و بهاره را در مقاله‌ی زمان کاشت یونجه ببینید.
آبیاری و مدیریت گرما
در گرمسیر، آب تعیین‌کننده‌ی تعداد و وزن چین‌هاست. چند نکته‌ی کلیدی:
- تا سبز شدن کامل، سطح خاک را مرطوب نگه دارید تا سله نبندد و گیاهچه نسوزد.
- بعد از هر برداشت، آبیاری را عقب نیندازید تا رشد مجدد سریع شروع شود.
- آب ایستاده در گرمای شدید ریشه را خفه می‌کند و به سوختگی و پوسیدگی دامن می‌زند. زمین باید تسطیح و زهکشی درستی داشته باشد.
- با آب کمی شور، حجم آب را بیشتر کنید تا نمک از منطقه‌ی ریشه شسته شود.
برنامه‌ی دقیق‌تر را در آبیاری یونجه تازه‌کاشت بخوانید.
تغذیه‌ی یونجه در مناطق گرمسیری
چین بیشتر یعنی برداشت بیشتر عناصر از خاک. مزرعه‌ای که ۱۰ چین یا بیشتر در سال می‌دهد، چند برابر مزرعه‌ی سردسیری پتاسیم، فسفر و ریزمغذی‌هایی مثل بور از خاک می‌برد. اگر این عناصر جبران نشوند، از سال دوم وزن چین‌ها افت می‌کند و بوته‌ها زودتر ضعیف می‌شوند. برای همین قبل از کاشت آزمایش خاک بدهید، کود دامی پوسیده‌ی کافی بدهید و بعد از چین‌ها تغذیه‌ی منظم داشته باشید.
ما برای همین نیاز یک برنامه‌ی آماده ساخته‌ایم: در پک تغذیه‌ی یونجه برای هر مرحله مقدار مصرف در هکتار، عناصر و اثرش نوشته شده و فقط کافی است مساحت زمین را وارد کنید. علائم کمبود را هم در کمبود پتاسیم و بور در یونجه ببینید.
خرید بذر یونجه گرمسیری؛ به چه چیزهایی دقت کنیم؟
- رقم مشخص: روی کیسه باید رقم (بغدادی یا نیکشهری) نوشته شده باشد. بذر مخلوط و بی‌نام برای گرمسیر ریسک است.
- سس‌گیری و بوجاری: سس در گرما خیلی سریع پخش می‌شود. بذر باید کاملاً سس‌گیری‌شده باشد.
- قوه‌ی نامیه و خلوص: بذر تازه و تمیز، سبز یکنواخت می‌دهد.
راهنمای کامل تشخیص را در تشخیص بذر یونجه اصل و راهنمای خرید بذر یونجه بخوانید، یا مستقیم از صفحه‌ی بذر یونجه بغدادی و بذر یونجه نیکشهری سفارش بدهید. ماشین‌حساب هر صفحه تعداد کیسه‌ی لازم را بر اساس مساحت زمین شما حساب می‌کند.
اشتباهات رایج در کشت یونجه گرمسیری
- کاشت رقم سردسیری مثل رنجر یا همدانی در خوزستان و سیستان، که پتانسیل چین‌دهی منطقه را هدر می‌دهد.
- کاشت نیکشهری یا بغدادی جایی که زمستان یخبندان دارد.
- کاشت در اوج گرمای تابستان.
- بذر کم در هکتار و مزرعه‌ی تنک که زود از دست می‌رود.
- فاصله‌ی آبیاری نامنظم در تابستان.
- جبران نکردن عناصری که چین‌های زیاد از خاک می‌برند.
پرسش‌های متداول
بذر یونجه گرمسیری کدام است؟
بغدادی برای گرم و مرطوب و نیکشهری برای گرم و خشک.
نیکشهری چند چین می‌دهد؟
۱۲ تا ۱۵ چین در سال.
زمان کاشت یونجه در گرمسیر؟
پاییز، بعد از شکستن گرما (مهر تا آبان).
بذر یونجه گرمسیری در هکتار چقدر لازم است؟
توصیه‌ی استاندارد ما ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار است، یعنی ۴ کیسه‌ی ۲۵ کیلویی برای هر هکتار.
بهترین بذر یونجه برای خوزستان کدام است؟
بغدادی، چون برای گرم و مرطوب ساخته شده و در خوزستان سابقه‌ی کشت طولانی دارد.
بهترین بذر یونجه برای سیستان و بلوچستان کدام است؟
نیکشهری (ایرانشهری)، که اکوتیپ بومی همین منطقه و مخصوص گرم و خشک است.
آیا می‌توان یونجه بغدادی یا نیکشهری را در شیراز یا یزد کاشت؟
اگر زمستان چند شب یخبندان دارد، نه. آنجا رنجر آمریکایی انتخاب مطمئن‌تری است.
مزرعه‌ی یونجه گرمسیری چند سال دوام دارد؟
با بذر اصلاح‌شده، کاشت متراکم و مدیریت درست آبیاری و تغذیه، انتظار ما بیش از ۹ سال است.
یونجه بغدادی از عراق آمده است؟
نه. بغدادی رقمی بومی ایران است که در خوزستان کشت می‌شود و نامش از پژوهشگری گرفته شده که آن را معرفی کرد.
